Geschiedenis toerisme: reizen is de drang naar elders

Altijd heeft het reizen, het zich verplaatsen en het zoeken naar een nieuwe horizon, bestaan. Ergens in het menselijk DNA is een nomadisch oerinstinct opgeslagen, een bijna onstuitbare ‘drang naar elders’. Wel is het reizen in de loop der tijd van karakter veranderd. Op basis van onze database met toeristische trends en ontwikkelingen hebben wij de geschiedenis van reizen in kaart gebracht.

De verandering van reizen

De fysieke nood van prehistorische jagers en verzamelaars om telkens weer op weg te gaan, op zoek naar de volgende plek waar voedsel en beschutting was, is geëindigd. Nu is het een luxe behoefte van de gesettelde mens die een paar keer per jaar gewapend met smartphone, apps, reviews, creditcard, zonnebrandcrème en wellicht nog een enkele reisgids op jacht gaat naar bezienswaardigheden. Het reizen uit noodzaak is geëvolueerd tot het reizen voor het plezier.

"Reizen is een bittere noodzaak geworden tot een zelfgekozen 'avontuur' of ‘welverdiende rust’ " - Cyril Lansink, Intermediair (2002)

Waarom reizen mensen?

Stel dat een alien medio juli in zijn ruimteschip boven Nederland cirkelt. Zijn mond zal open vallen van verbazing. Want hij ziet:

  • Een massale volksverhuizing
  • In redelijke welvaart wonende mensen die zich massaal naar primitieve omstandigheden in zuidelijke streken spoeden
  • Auto’s met witte wagentjes erachter, verstopte wegen, ellenlange files
  • Jengelende kinderen, zonverbrande huiden, lachende, ruziënde en overmatig drinkende en etende mensen

Waar is men naar op zoek, wat drijft al deze mensen? Avontuur? Zon? Rust? Contact? Ontstressen? Andere culturen? Ongerepte natuur? Authenticiteit? Nieuwsgierigheid? Het grote genieten?

Van bermtoerisme tot massatoerisme

Het toerisme in de huidige massale vorm dateert van relatief recente datum. Eind jaren ‘50/begin jaren ‘60 van de vorige eeuw deed men nog aan ‘bermtoerisme’. Genietend van de langsrijdende auto’s schiep deze vorm van vrijetijdsbesteding: een illusie van het reizen. Deze illusie, dit virtuele reizen, is binnen enkele decennia omgeslagen naar de mogelijkheid om echt massaal op reis te gaan en grote afstanden af te leggen. Rond 1900 legde de doorsnee volwassene ongeveer tweeduizend kilometer per jaar af. De hedendaagse mens haalt deze afstand al met één vliegreisje naar een Spaanse kustplaats of een Grieks eiland.

Feiten achter de ontwikkeling van reizen

Is deze drang om te reizen alleen het gevolg van de groei aan technische en economische mogelijkheden? Of spelen andere factoren ook een rol? Hoe ziet de geschiedenis van het reizen er uit? Daarover meer in de volgende blog.