Ruimtelijke planning en governance van groot belang voor een duurzame ontwikkeling van eilanden

Op veel eilanden is toerisme een belangrijke, zo niet de belangrijkste, bron van inkomsten. Grote stromen toeristen zijn dus goed voor de economie, maar leggen daarmee ook een enorme druk op eilanden. Deze impacts op het sociale en ecologische vlak kunnen negatieve gevolgen hebben voor de duurzame ontwikkeling van een eiland.

Ruimtelijke planning en governance

Om tot een duurzame ontwikkeling te komen is ruimtelijke planning en specifiek de rol van een overheid belangrijk. Op een eiland zijn vele actoren actief met belangen die veelal met elkaar conflicteren; wat een toeristisch ondernemer wil is doorgaans anders dan wat een natuurbeschermer wil. Voor een duurzame ontwikkeling is men gebaat bij een win-win situatie waar deze belangen elkaar juist kunnen versterken. Overheden kunnen ervoor zorgen dat belanghebbenden met elkaar in gesprek blijven en proberen deze synergie tussen de belangen te vinden. Hoe dit gedaan wordt verschilt nogal:

Eilanden sluiten als stevige maatregel

Recent zijn er bijvoorbeeld een aantal eilanden zoals Koh Phi Phi Leh (Thailand) en Boracay (Filipijnen) gesloten voor bezoekers. De enorme druk van het toerisme heeft de nationale overheid doen besluiten om de natuur te laten herstellen. Dit besluit komt van bovenaf (top-down) en hoewel een stevige maatregel, is dit wellicht te laat en een voorbeeld van reactief beleid.

Samenwerking en overleg belangrijk voor synergie

In het Nederlandse Wadddengebied heeft de overheid een heel andere rol. De overheid is een van de vele belanghebbenden en probeert een faciliterende rol te nemen in het governance proces. Hier is overleg en samenwerken het credo en hoewel dit een moeilijk en moeizaam proces is, kan dit onder bepaalde condities zorgen voor synergie tussen de verschillende belangen.

Maatwerk noodzakelijk

Hoe een governance systeem precies wordt ingericht is geen zaak van goed of fout. De situatie op eilanden is altijd context en tijd specifiek. ETFI levert maatwerk op het gebied van ruimtelijke planning en governance.

Naast een aantal onderzoek – en advies projecten, schreef Jasper Heslinga in 2018 een proefschrift over synergie tussen toerisme en landschap en deed zijn aanbevelingen in mijn vorige blog post